Aşağıdaki tabloda 'Deneme' ve 'Söylev' türlerinin temel özellikleri karşılaştırılmıştır. Tablodaki veriler analiz edildiğinde, hangi satırdaki karşılaştırmada bir 'bilgi yanlışı' yapıldığı söylenebilir?
| Özellik | Deneme | Söylev (Nutuk) |
|---|---|---|
| I. Hedef Kitle | Bireysel okur, entelektüel çevre | Geniş halk kitleleri, topluluklar |
| II. Üslup | Samimi, 'ben'li anlatım, söyleşi havası | Heyecan verici, emredici, retoriksel |
| III. Konu | Her konuda (sınırsız) yazılabilir | Sadece kişisel ve öznel deneyimler |
| IV. Amaç | Düşündürmek, fikir jimnastiği yapmak | İkna etmek, harekete geçirmek |
| V. Zaman | Geniş zamana yayılmış bir etki | Anlık etki ve aksiyon beklentisi |
Şıklar
I. Satır: Hedef Kitle karşılaştırması
II. Satır: Dil ve Üslup farklılığı
III. Satır: Ele alınan konunun niteliği
IV. Satır: Anlatıcı bakış açısı ve öznellik
V. Satır: Metnin temel işlevi ve amacı
Çözüm Açıklaması
III. satırda söylevin sadece 'kişisel ve öznel' konuları işlediği bilgisi yanlıştır. Söylev (nutuk), doğası gereği toplumsal, siyasi, askeri veya dini gibi toplumu yakından ilgilendiren, genel ve kamusal konuları ele alır. Kişisel ve serbest konular daha çok denemenin alanına girer. Söylevde bireysellikten ziyade kolektif bir ruh ve toplumsal bir dava söz konusudur.