VSEPR (Değerlik Kabuğu Elektron Çifti İtmesi) kuramına göre, bir molekülün geometrisi merkez atomun çevresindeki bağ yapan ve yapmayan elektron çiftlerinin birbirini itmesiyle belirlenir. Aşağıdaki tabloda ikinci periyot elementlerinin hidrojenle oluşturduğu bazı bileşiklerin özellikleri verilmiştir.
Tablodaki veriler dikkate alındığında, bağ açılarındaki değişimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Şıklar
Merkez atomun elektronegatifliğinin artmasıyla bağ elektronlarını daha kuvvetli çekmesi.
Merkez atom üzerindeki ortaklanmamış elektron çiftlerinin, bağ yapan elektron çiftlerine göre daha fazla hacim kaplayarak onları sıkıştırması.
Hidrojen atomlarının sayısı arttıkça atomlar arası itme kuvvetinin azalması.
Hibritleşmeye katılan p orbitali sayısının azalmasıyla bağ açısının daralması.
Moleküllerin toplam elektron sayısının artmasıyla London kuvvetlerinin etkin hale gelmesi.
Çözüm Açıklaması
VSEPR kuramının temel prensibi, elektron çiftleri arasındaki itme kuvvetlerinin sıralamasıdır: Ortaklanmamış Çift - Ortaklanmamış Çift > Ortaklanmamış Çift - Bağ Yapan Çift > Bağ Yapan Çift - Bağ Yapan Çift. CH₄'te hiç ortaklanmamış çift yoktur (109.5°), NH₃'te 1 çift vardır ve bağları sıkıştırarak açıyı 107.3°'ye düşürür. H₂O'da ise 2 çift ortaklanmamış elektron olduğu için itme daha fazladır ve bağ açısı 104.5°'ye kadar daralır. Bu durum B şıkkında doğru ifade edilmiştir.